Obserwator Przyrody jest europejskim programem edukacyjnym, przygotowanym i koordynowanym przez szwedzką agendę WWF (Wild World Fund for Nature - Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody). W Polsce koordynatorem tego programu od 1996 roku jest Polski Klub Ekologiczny Okręg Wschodnio-Pomorski. W obserwacjach najbliższego środowiska przyrodniczego oprócz Polski uczestniczą inne kraje nadbałtyckie: Rosja (Kaliningrad i St. Petersburg), Litwa, Łotwa, Estonia, Finlandia, Dania, Niemcy oraz Szwecja. Program umożliwia współpracę szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, skupiając obecnie około 20000 uczniów i rzeszę nauczycieli z wymienionych krajów. Obecnie obejmuje w Polsce blisko 2500 uczniów z sześćdziesięciu szkół i ciągle się rozwija.

Twórcy tego szeroko zakrojonego projektu kierowali się założeniami, z których najważniejsze sformułowano następująco:

• bardzo ważną rolę w realizacji zadań odgrywają praktyczne działania uczniów,
• podstawą do poznania środowiska naturalnego jest praca w terenie,
• preferowana jest współpraca – od małych grup zadaniowych po kooperację międzynarodową,
• obserwacje i doświadczenia oraz rozmowy i dyskusje uczniowskie stanowią większą wartość poznawczą, niż ich bezpośrednie efekty.

Wszyscy nauczyciele uczestniczący w programie korzystają z ankiet do badania stanu najbliższego środowiska oraz specjalnie przygotowanych przewodników, opracowanych przez Zespół Koordynujący i zaadaptowanych do warunków polskich. W miarę możliwości koordynator polski organizuje również szkolenia dla koordynatorów szkolnych.

W latach 2003-2005 nawiązano współpracę z Parkami Narodowymi: Białowieskim, Bory Tucholskie, Biebrzańskim i Wigierskim.

Obserwator przyrody jest projektem realizowanym w celu prowadzenia systematycznych obserwacji najbliższego środowiska w wybranych ekosystemach:

• lasu – „Obserwator lasu”
• strumienia – „Obserwator strumienia”
• jeziora – „Obserwator jeziora”

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom uczestników opracowano kolejne materiały, tym razem do oceny realizacji Rozwoju Zrównoważonego w gminach – „Obserwator Zrównoważonego Rozwoju”.

Program „Obserwator Przyrody” realizuje następujące cele:

• pozwala nabyć w działaniu praktycznym trudnej umiejętności wnikliwej obserwacji przyrody,
• daje jasny obraz zmian, jakim ulega nasze otoczenie na przestrzeni lat,
• pozwala obserwować wpływ człowieka na środowisko naturalne,
• uwrażliwia uczniów na problematykę zagrożeń w środowisku naturalnym,
• umożliwia analizę porównawczą zmian środowiskowych w różnych krajach nadbałtyckich,
• rozwija aktywność i kreatywność nauczycieli, dając im równocześnie do ręki praktyczne narzędzie do pracy w terenie,
• stanowi podstawę do budowania własnych programów edukacyjnych i rozwijania aktywności w ramach ścieżek edukacyjnych,
• daje polskim szkołom możliwość nawiązania szerszej współpracy ze szkołami zagranicznymi,
• promuje polskie placówki oświatowe na arenie europejskiej.
• Oprócz funkcji edukacyjnej i wychowawczej program pełni rolę szkolnego monitoringu środowiskowego. Raz do roku (w niektórych placówkach dwa razy) uczniowie, pracując w kilkuosobowych grupach, dokonują szczegółowej obserwacji i analizy wybranego fragmentu środowiska.

Z opracowań szkolnych co roku przygotowywany jest zbiorczy „Raport Polski”, natomiast na podstawie wyników uzyskanych we wszystkich krajach koordynator europejski opracowuje „Raport Europejski” i rozsyła go do placówek uczestniczących w programie. Raporty regularnie napływające do placówek uwidaczniają uczestnikom programu efekty ich pracy, a także wzmagają motywację do dalszych działań.

ŚRODKI DYDAKTYCZNE

1. Kwestionariusze do badań środowiska zgodnych z programem dla uczniów„Obserwator Przyrody” (do ściągnięcia):
   • Obserwator lasu
   • Obserwator rzeki, jeziora
   • Obserwator Agendy 21
2. Przewodniki metodyczne dla uczestników szkoleń (opracowania własne prowadzących szkolenia - do ściągnięcia).
   • Obserwator lasu - przewodnik dla nauczyciela
   • Obserwator strumieni i jezior - przewodnik dla nauczyciela
   • Agenda 21 - przewodnik dla nauczyciela
3. Szczegółowe scenariusze poszczególnych szkoleń (opracowania własne prowadzących szkolenia).
4. Środki, materiały, pomoce dydaktyczne wg wykazów zawartych w szczegółowych scenariuszach poszczególnych szkoleń.

OSOBY ODPOWIEDZIALNE

Mgr Grażyna Jaromi – Wolniakowska – nauczyciel biologii w gimnazjum, członek Polskiego Klubu Ekologicznego, trener interaktywnych metod nauczania o środowisku wg programu „EkoLogik”, koordynator krajowy międzynarodowego programu „Obserwator Przyrody”.

We wszystkich krajach biorących udział w programie, uczniowie pracują z takimi samymi ankietami i pytaniami. RAPORT POLSKI i EUROPEJSKI zawierają różnorodne dane dotyczące pracy w uczestniczących grupach.

Dzięki pracy uczniów z ankietami, program „Obserwator Przyrody” wpływa na podniesienie jakości nauczania o środowisku naturalnym w polskich placówkach.

Tu znajdziecie Państwo listę uczestników biorących udział w programie.

• Lista uczestników programu