Puszcza Białowieska. Przez stulecia były drzewa….

Spacer po Rezerwacie

Byliśmy tam. Podziwialiśmy piękno białowieskiej przyrody. Przemierzyliśmy ścieżkę edukacyjną „Żebra Żubra”. Oglądaliśmy bogactwo i dzikość Puszczy, podporządkowanej jedynie Naturze. Budzi zachwyt jej piękno i atmosfera spokoju. Spokojne życie drzewa od narodzin do śmierci.

   

Odwiedziliśmy też Obóz Obrońców Puszczy – zespół wspaniałych ludzi, kochających przyrodę, z determinacją chroniących drzewa przed ekspansją leśników. Nasi przyjaciele walcząc z ciężkimi harvesterami, niewielkie mają szanse zwycięstwa. Ale dzięki nim, o tym co się dzieje w Puszczy, dowiaduje się świat. I może ci, którzy nie mogą nic pojąć – zrozumieją, czym jest dziedzictwo przyrodnicze i dlaczego trzeba je chronić.

   
Kornik drukarz.

Wędrując po rezerwacie widzieliśmy świerki zaatakowane przez kornika (fot. powyżej – ślady na pniu). Kornik atakuje jedynie stare i osłabione świerki. To zjawisko powtarza się regularnie co jakiś czas. To jest naturalny element życia ekosystemu.

Prof. biologii Simona Kossak (1943-1907), miłośniczka przyrody, odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi   też, jak wszyscy posiadający przyrodniczą wiedzę, walczyła o ochronę Puszczy:

„Gorzka to wiedza, że śmiertelnym zagrożeniem jest chluba człowieka – las zagospodarowany.  Im więcej wysiłku wkładają w swą pracę leśnicy, tym szybciej puszcza umiera. Bezwzględny las – zadbany, czysty, produkujący drewno i użytki uboczne nienawidzi puszczy, pożera więc miejsce po miejscu, dziką, wolną przyrodę. Z każdym zgrzytem piły usuwającej nieprzydatne dla lasu drewno, z każdym konarem spalonym, by nie zakłócał porządku w lesie, z każdym rzędem równo posadzonych sosenek, z każdym posadzonym młodnikiem – puszcza słabnie. Jej dusza wygnana z próchniejącego pnia płacze w ostatnich ostojach.” („Saga Puszczy Białowieskiej”- SK)

  

W naturalnych warunkach zdrowe świerki walczą z kornikiem przy pomocy żywicy. Pomagają dzięcioły i inne owadożerne ptaki gniazdujące na drzewach. Gdy równowaga zostanie zachwiana, np. zostaną zniszczone ptasie gniazda – zwiększy się ilość korników i poranione drzewa zaczynają usychać. Umierając przewracają się i wzbogacają glebę próchnicą. Dają szansę życia następnym, kiełkującym roślinom, grzybom, a także owadom, żukom, chrząszczom i niezliczonym drobnoustrojom. Po pewnym czasie powraca równowaga. Takie jest prawo Puszczy. Człowiek nie powinien go łamać. Przyrodnicy to wiedzą. A leśnicy, chociaż wygląda to nieprawdopodobnie, nie słuchają najwyższych naukowych autorytetów, robią wszystko, żeby zamienić Puszczę w las gospodarczy. Nie liczą się z tym, że Puszczę chronią różne zapisy ochrony przyrody, że jest na liście UNESCO, że w jej obronie staje Unia Europejska. Wreszcie, że kiedyś nie było ludzi, a były drzewa. Ważniejszy jest las posadzony ręką leśników, bo daje drewno, a handel drewnem to finansowe korzyści. A przecież Puszcza to dziedzictwo przyrodnicze, odziedziczyliśmy ją od naszych przodków. Czy nie powinniśmy zachować go dla następnych pokoleń?

Kamień pomnikowy postawiony w Białowieży w 2009 roku w 600 lecie Ochrony Puszczy Białowieskiej

PODSUMOWANIE

  • Puszcza Białowieska znajduje się na liście najcenniejszych obiektów w skali świata ­ na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest jedynym w Polsce obiektem przyrodniczym z tej listy. Ta wyjątkowość Puszczy to dla nas powód do dumy.
  • To już ostatnie tak dzikie miejsce w Europie, więc dla przyrodników wyjątkowo cenne. Polscy i europejscy eksperci są zgodni, że nie należy wycinać martwych świerków. One nadal odgrywają bardzo ważną rolę w ekosystemie. Świadczą o tym podpisywane apele i wyjaśnienia naukowców.
  • W naszym społeczeństwie wiedza przyrodnicza jest niewielka, więc w pakiecie ochrony dla Puszczy powinien się znaleźć program edukowania społeczeństwao naturalnych ekosystemach leśnych.
  • Ekosystem Puszczy od wieków jest kształtowany przez Naturę. Pozostawienie tak wyjątkowego lasu w spokoju, daje szansę rozwoju nauki, obserwacji naturalnych przemian i możliwość poznawania mechanizmów ich funkcjonowania bez ingerencji człowieka.
  • Lasy gospodarcze to lasy sadzone i pielęgnowane przez leśników pod kątem produkcji drewna, są pod opieką człowieka i prowadzone według zasad obowiązujących w leśnictwie.
  • Kornik to tylko jeden z chrząszczy, żerujących na drewnie. Atakuje drzewa osłabione, niezdolne do samoobrony. W lasach gospodarczych jest szkodnikiem. W Puszczy – jednym z wielu elementów ekosystemu.
  • Puszcza jest naszym wspólnym dobrem, naszym dziedzictwem, które mamy obowiązek przekazać tym, którzy przyjdą po nas. Na wycince obumarłych świerków, którą realizują obecnie leśnicy, traci nauka, przyroda i całe społeczeństwo. Zyskują tylko wąskie grupy osób związanych z handlem drewnem.

Autor: Ewa Podlesińska