Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju stanowi, że prowadzą ją: Rada Ministrów, samorząd województwa, samorząd powiatowy i gminny na podstawie strategii rozwoju w ramach kompetencji jednostek samorządu terytorialnego przy pomocy programów służących osiąganiu celów strategicznych z wykorzystaniem środków publicznych.
Gminy poprzez strategie formułują cele i uwarunkowania rozwoju w perspektywie długookresowej (10-15 lat) w celu racjonalnego organizowania swojego działania w przyszłości. W centrum strategii rozwoju gmin znajdują się te działania, które władza lokalna może podjąć sama i za które odpowiada.
Strategia rozwoju gminy powinna być tworzona na podstawie dogłębnej analizy strategicznej obejmującej rozpoznanie zasobów gminy oraz jej lokalizacji. Władze publiczne dostrzegając i wykorzystując szanse, które pojawiają się w danym czasie określają elementy struktury społeczno-gospodarczej gminy, które mogą stać się konkurencyjne w wymiarze regionalnym, krajowym i międzynarodowym.
Samorządy dążą do tego, aby posiadanie strategii rozwoju przez gminy było obligatoryjne[1].
Za tworzeniem gminnych strategii rozwoju przemawia wiele argumentów. Przede wszystkim strategia rozwoju gminy to dokument, który: planuje przyszłość w perspektywie kilkunastu lat; pozwala spojrzeć na gminę całościowo, rozpatrując poszczególne dziedziny działalności w owiązaniu ze sobą; opisuje drogi dojścia do założonych celów oraz proces, którym tworzą się struktury partnerskie i silne lobby społeczne; umożliwia stałą ocenę postępów i korygowanie błędów przez wszystkich członków społeczności lokalnej; sprzyja realistycznej ocenie mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń dla rozwoju gminy; pozwala efektywnie gospodarować takimi zasobami jak: środowisko, ludzie, infrastruktura, środki finansowe; jest instrumentem długofalowego zarządzania obszarem, wnosi elementy ciągłości i trwałości w poczynaniach władzy, niezależnie do zmieniających się układów politycznych.
W prelekcji p.t. Wszystko o strategii rozwoju gmin poszukiwano odpowiedzi na następujące pytania:
- Dlaczego gminy chcą opracowywać i opracowują strategie rozwoju?
- Jaką rolę powinna pełnić a jakiej nie powinna strategia rozwoju gminy?
- Jaka jest metodologia tworzenia strategii rozwoju gminy?
- Jakie znaczenie dla skuteczności strategii ma analiza strategiczna?
- W jaki sposób można monitorować rozwój gminy?
- Co oznacza strategia zrównoważonego rozwoju gminy?
- Jaką rolę w tworzeniu strategii rozwoju gminy odgrywają a jaką powinni odgrywać mieszkańcy gminy?
- Jakie wyróżniamy i na czym polegają metody planowania zrównoważonego rozwoju gminy?
- Dlaczego opracowywane obecnie strategie rozwoju gminy biorą pod uwagę „nową perspektywę finansową Unii Europejskiej 2014-2020”?
W trakcie prelekcji przedstawiono uspołeczniony proces konstruowania strategii obejmujący zaangażowanie władz gminy, jej administracji, zewnętrznych ekspertów i konsultantów oraz przedstawicieli lokalnych grup społecznych, w tym biznesu.
Źródła:
Borys T., Jak budować program ekorozwoju-poradnik dla gmin i organizacji pozarządowych. Agenda 21. Tom I, Warszawa – Jelenia Góra 1998.
Giordano K., Planowanie zrównoważonego rozwoju gminy w praktyce, Lublin 2005.
Górniak J., Mazur S., Zarządzanie strategiczne rozwojem, Warszawa 2012.
Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju- www.mir.gov.pl
Mrozowska S., Strategia jako koncepcja działania politycznego, Gdańsk 2010.
[1] Nowelizacja ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z 24 stycznia 2014 r. stanowi tylko, że samorząd gminny i powiatowy może opracowywać i przyjmować strategię rozwoju.
