W ostatnich latach w Polsce rośnie znaczenie tzw. lasów społecznych – terenów leśnych wokół miast, których główna funkcja opiera się na potrzebach społecznych, rekreacyjnych i ekologicznych, a nie na intensywnej gospodarce drzewnej. Lasy te mają być zarządzane z myślą o zapewnieniu przestrzeni do wypoczynku, edukacji i kontaktu z naturą, z ograniczoną wycinką i szczególną dbałością o zachowanie starych drzew, bioróżnorodności oraz walorów krajobrazowych. Ten nowy model zarządzania jest realizowany w całej Polsce w ramach pilotażowych projektów i określany w dokumentach leśnych jako lasy o wiodącej funkcji społecznej.
To lasy blisko miast, gdzie najważniejsze stają się: odpoczynek, zdrowie psychiczne, ruch, kontakt z naturą, ochrona wody i bioróżnorodność. Coraz więcej osób zauważa, że w świecie przeładowanym bodźcami i stresem las stał się czymś więcej niż krajobrazem – stał się przestrzenią regeneracji.
Właśnie z tej potrzeby pod koniec stycznia zostało zawiązane nowe koło Polskiego Klubu Ekologicznego które przyjęło nazwę „Łączy nas las”. Inicjatorami są mieszkańcy terenów wokół Otomina, Sulmina, Kiełpina Górnego i Smęgorzyna.
Co poruszyło mieszkańców?
Bezpośrednim impulsem były wycinki w lesie nasiennym pomiędzy Otominem a Sulminem. Oficjalnie określane jako cięcia sanitarne – w praktyce, zdaniem wielu mieszkańców, zbyt rozległe i zbyt intensywne. To nie był jeden widok z okna – to było poczucie, że coś ważnego w krajobrazie znika szybciej, niż zdążamy to zrozumieć.
Jednocześnie okolica bardzo się zmienia. Nowe osiedla, więcej ludzi, więcej spacerów, rowerów, biegania, rodzin z dziećmi. Las przestał być „tłem” — stał się codzienną przestrzenią życia. I tu pojawiło się pytanie:
czy las pod miastem powinien działać tak samo jak las produkcyjny gdzieś daleko od ludzi?
Uczestnicy spotkania byli zgodni — nie chodzi o całkowity zakaz wycinki. Drewno ma wartość. Ale skala i sposób gospodarowania w lasach przy aglomeracjach powinny wyglądać inaczej. Mniej intensywnie. Ostrożniej. Z większym uwzględnieniem tego, że to las „żyjący razem z ludźmi”.
Dlaczego te lasy są wyjątkowe?
To tereny objęte Otomińskim Obszarem Chronionego Krajobrazu – pagórkowate moreny, stare drzewostany, woda, doliny, naturalna rzeźba terenu. Krajobraz, który działa nie tylko estetycznie, ale i ekologicznie — zatrzymuje wodę, chłodzi powietrze, daje schronienie gatunkom.
Mieszkańcy podkreślali też, że choć wycinka 33 ha lasu pod budowę Obwodnicy Metropolitalnej była elementem rozwoju regionu, to tym bardziej teraz potrzebna jest większa troska o to, co ciągle stanowi niezwykłą wartość tak blisko nas. Rozwój nie może oznaczać utraty równowagi.
O czym dyskutowano najżywiej?
O granicy między gospodarką a ochroną.
O tym, jak znaleźć realny poziom oczekiwań.
O tym, że las to dziś infrastruktura społeczna – tak samo ważna jak drogi czy szkoły.
Wielokrotnie powracało stwierdzenie
„Las w pobliżu osiedli miejskich jest wyjątkowym lasem.”
Trzy kierunki działania nowego koła
Z rozmów szybko wyłoniły się konkretne obszary pracy:
Sekcja hydrologiczna
Skupiona na stosunkach wodnych i problemie obniżającego się poziomu wody w Jeziorze Otomin. Woda w lesie to nie detal — to podstawa życia całego ekosystemu.
Sekcja monitorowania PUL
Czyli śledzenie Planów Urządzenia Lasu i ich realizacji. Mieszkańcy chcą wiedzieć, co planuje się w ich otoczeniu — i mieć głos w tej sprawie.
Sekcja „Starolasy”
Poszukiwanie najcenniejszych drzew i fragmentów lasu, zgłaszanie pomników przyrody, ochrona tego, czego nie da się odtworzyć w jednym pokoleniu.
„Łączy nas las” — i to dosłownie
Nowe koło zaczyna działalność z prostym, ale mocnym przekazem:
lasy wokół miast to wspólna przestrzeń życia — społeczna, przyrodnicza i kulturowa.
Lasy wokół miast nie mogą być traktowane jedynie jako zasób surowcowy — to wspólna przestrzeń społeczna, ekologiczna i kulturowa, która łączy mieszkańców z naturą, a ich przyszłość zależy od równowagi pomiędzy funkcjami użytkowymi i ochronnymi.
Nie chodzi o konflikt. Chodzi o zmianę proporcji.
O to, by las był traktowany nie tylko jak zasób, ale jak relacja.
Bo dziś naprawdę łączy nas las.
Kierunek działań po powołaniu koła „Łączy nas las”
Powołanie koła „Łączy nas las” przy PKE stwarza realną szansę na wyjście poza działania lokalne i rozpoczęcie procesu budowania szerszej koalicji środowisk działających na rzecz ochrony lasów o funkcji społecznej w regionie pomorskim.
presja urbanizacyjna, skala wycinek, konsultacje PUL, ochrona starodrzewów, retencja i funkcja rekreacyjna lasów — mogą być osią tych działań
Nasze Koło może stać się punktem węzłowym łączącym działania lokalne z doświadczeniem innych ruchów obywatelskich.
Cel strategiczny
Stopniowe budowanie regionalnej koalicji na rzecz lasów społecznych, obejmującej:
- wymianę informacji
- wzajemne wsparcie merytoryczne
- koordynację działań informacyjnych i konsultacyjnych
- wspólne stanowiska w sprawach PUL i ochrony starodrzewów
- wspólne wystąpienia w dialogu z administracją i Lasami Państwowymi
Koło PKE OP „Łączy nas las”
