Fundamentalne, konstytucyjne prawo do pozyskiwania i rozpowszechniania informacji stanowi podstawę demokratycznych i sprawiedliwych rządów. Każdy ma równe prawo do wyrażania swoich opinii i prezentowania ich. Jednakże przywilej ten, oczywisty dla współczesnych demokracji, jest w dziejach ludzkości świeżym prawem. Do dziś w zamkniętych systemach politycznych (Korea Północna, Białoruś) wszelkie przejawy wolności wypowiedzi są surowo karane a inwencja obywatelska jest krwawo tłumiona.
Prawo i przywilej komunikowania, dzięki któremu wrastamy we wspólnotę i wyrażamy swoje przekonania stanowi podstawę funkcjonowania każdej zbiorowości – nikt nie może się nie komunikować i wykracza daleko poza udział w głosowaniu czy zgłaszaniu w formie petycji swoich roszczeń. Zaangażowanie w funkcjonowanie wspólnoty lokalnej opiera się w istocie na działaniach komunikacyjnych.
W prelekcji chcę poruszyć bardzo aktualny i konkretny obszar, w którym komunikacja odgrywa kluczową rolę i jest na styku mieszkaniec – samorząd – państwo. Społeczeństwo Polskie po raz pierwszy styka się z sytuacją, w której rozważa się wdrożenie wielu nieznanych dotąd technologii energetycznych, w tym kontrowersyjnych w ocenie społecznej, jak elektrownia jądrowa czy pozyskiwanie gazu metodą szczelinowania, farmy wiatrowe etc. Pomimo tego, że ustawodawca przewiduje udział – konsultacje społeczne w zakresie wdrażania inwestycji energetycznych brakuje aktualnej i usystematyzowanej wiedzy w jaki sposób obywatele i grupy społeczne mogą z tych praw korzystać. Brak tej wiedzy prowadzi do konfliktów nie tylko na styku inwestor – mieszkańcy, ale również wśród samych mieszkańców. Analiza inwestycji energetycznych zablokowanych przez protesty wskazuje, iż zawsze przeszkodą w realizacji inwestycji były błędy w zakresie komunikacji społecznej. Brakuje dyskusji merytorycznej opartej na bogatym i dobrze udokumentowanym dorobku naukowym, której towarzyszy propagandowe rozprzestrzenianie informacji nieprawdziwych i nierzetelnych zarówno przez zwolenników i przeciwników kontrowersyjnych technologii energetycznych.
Problematyka społecznej akceptacji inwestycji energetycznych jest wieloaspektowa, wśród głównych przyczyn braku społecznej akceptacji znajdują się: narzucanie inwestycji z pozycji siły inwestora (ekonomicznej, prawnej), nieznajomość danej technologii przez społeczeństwo, pomijanie obaw (lęków) społecznych i nie uwzględnianie ich w procesie decyzyjnym, brak korzyści dla lokalnych społeczności. Badania naukowe wykazują, że najważniejszymi atrybutami sukcesu partycypacji społecznej w projektach energetycznych są: uznanie procesu decyzyjnego przez interesariuszy jako legalnego, rozumienie obaw społecznych, zapewnienie pełnej i adekwatnej reprezentacji interesariuszy oraz dostosowanie narzędzi komunikacyjnych do danej grupy społecznej, wszystkim tym działaniom musi towarzyszyć pełna transparentność inwestycji (dostęp do informacji).
Prelekcja Pt. Dlaczego warto rozmawiać – o znaczeniu komunikacji we wspólnocie lokalnej” ma na celu przestawienie mieszkańcom gminy następujących zagadnień:
- Jakie są warunki skutecznej komunikacji społecznej?
- Z jakimi błędami komunikacyjnymi mamy do czynienia w inwestycjach energetycznych?
- Jaki model komunikacji społecznej dominuje w komunikacji we wspólnocie lokalnej?
Prelekcja przewiduje dyskusję z uczestnikami, celem zebrania informacji zwrotnej.
Przydatne informacje:
http://samorzad.infor.pl/temat_dnia/artykuly/452991,co_daje_komunikacja_i_partycypacja_spoleczna.html#
Poradnik modelowej współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych, Warszawa 2012, dostęp: http://www.isp.org.pl/uploads/filemanager/Program%20Spoleczenstwa%20Obywatelskiego/poradniksplot.pdf
